معاونت توسعه مدیریت و پشتیبانی

۲۴ لغایت ۳۰ مهر ماه هفته پیوند اولیا و مربیان گرامی باد

هماهنگی و هم‏سویی اولیا و مربیان

مهم‏ترین عامل در تربیت و رشد فکری و اخلاقی کودکان و نوجوانان، هماهنگی و هم‏سویی نظری و علمی میان مربیان و خانواده‏هاست.

کودک در دنیای خانواده، از طریق رفتارها و موضع‏گیری‏های پدر و مادر، با دنیای بیرون آشنا می‏شود و همین رفتارها، شخصیت و ویژگی‏های اخلاقی و رفتاری او را شکل می‏دهد. او در هنگام ورود به محیط آموزشی، با مربیان تازه‏ای روبه‏رو می‏شود که به‏طور مستقیمْ در الگوی رفتار او تأثیر می‏گذارند. در نتیجه، هریک از دو کانون خانه و مدرسه، به تنهایی امکان عمل موفقیت‏آمیز نخواهد داشت؛ از این رو، وجود مرکزی مثل انجمن اولیاء و مربیان، برای یک‏سان‏سازی مسائل آموزشی و تربیتی کودکان ضروری است.

اهمیت ارتباط و تبادل نظر اولیا و مربیان

ممکن است رفتار و شیوه‏های تربیتی مربیان، با رفتار و روش‏های تربیتیِ اولیا در خانواده متفاوتْ یا احیانا متضاد باشد که در این صورت، تأثیرهای ویرانگری بر شخصیت کودک و نوجوان دارد؛ از این رو، یکی از اصول مسلّمِ تربیتی، ارتباط و تبادل نظر میان اولیا و مربیان است.در سیستم آموزشی و پرورشی ما، این ارتباط از طریق انجمن اولیا و مربیان صورت می‏گیرد. در واقع این انجمن، شیوه‏های گوناگون ارتباط و هماهنگی و همکاری اولیا را با مربیان مدارس، مشخص و معیّن می‏کند.

انجمن اولیا و مربیان

انجمن اولیا و مربیان، هیأت مُنتخبی از پدران و مادران دانش‏آموزان، به همراه مربیان مدرسه است که با هدف تلاش و همکاری در راه پیشبرد امور آموزش و پرورش دانش‏آموزان تشکیل می‏شود. این هیأت، پیشنهادات و طرح‏های مفیدی را به مدیر و دیگر مسئولان مدرسه ارائه می‏دهد و در اداره بهتر امور، یاور صمیمی مدرسه به شمار می‏آید. در نظام آموزشی ما، برای فعالیت انجمن‏های اولیا و مربیان، آیین‏نامه ویژه‏ای تدوین و در آنْ اهداف و وظایف انجمن توضیح داده شده است.

اهداف انجمن اولیا و مربیان

به طور کلی می‏توان اهداف عمده انجمن اولیا و مربیان را در موارد زیر خلاصه کرد:

آگاه کردن اولیا به مسائل دینی، تربیتی، اخلاقی و مشاوره با آنان در هماهنگ کردن روش‏های تربیتی و آموزشی در محیط خانه و مدرسه؛ ایجاد و تحکیم پیوندهای عاطفی، اخلاقی و انسانی بین اولیای دانش‏آموزان و مربیان مدرسه؛ بهره‏مندی هرچه بیش‏تر از امکانات اولیا برای تهیه، تدارک و تکمیل امکانات آموزشی، پرورشی و بهداشتی مدرسه؛ و پیشرفت دانش‏آموزان در مسائل تربیتی و تحصیلی و برطرف کردن نقص‏های موجود در این زمینه.

بالا رفتن سطح آموزش و تربیت

یکی از راه‏های بسیار مؤثر در بالا بردن سطح آموزش و تربیت دانش‏آموزان، این است که معلمان و مربیانْ پی‏درپی از رفتار دانش‏آموزان در خارج از مدرسه، و نیز والدین از چگونگی پیشرفت تحصیلی واخلاقی دانش‏آموزان در مدرسه مطلع شوند. همین آگاهی و پی‏گیری از پیشرفت، افت تحصیلی و نیز مسائل تربیتی و اخلاقی دانش‏آموزان، موجب تلاش و کوشش در برطرف کردن واصلاح رفتار آن‏ها از سوی اولیا و مربیان می‏گردد که در نهایت، به بالا رفتن سطح آموزش و اخلاق دانش‏آموزان می‏انجامد.

وظایف

مهم‏ترین وظایف انجمن اولیا و مربیان مدرسه، عبارت است از:

مشاوره و برنامه ریزی به منظور تحقق یافتن اهداف انجمن؛ تهیه برنامه بهداشتی ـ پزشکی و نظارت بر اجرای آن در مدرسه؛ همکاری و هم‏فکری با مدیر مدرسه، به منظور برگزاری جلسات ماهیانه اولیا و مربیان برای آموزش مسائل تربیتی، دینی و سوادآموزی؛ همکاری و هم‏فکری با مدیر و مربیان مدرسه در مورد برنامه‏های اوقات فراغت دانش‏آموزان و انجام گردش‏های علمی ـ تفریحی؛ و دعوت از اولیای علاقه‏مند به منظور بهره‏مندی از خدمات و یاری‏های آنان برای تهیه و تدارک و تکمیل امکانات آموزشی و پرورشی مدرسه.

شناخت وظایف

مربیان و والدین نسبت به حقوق کودکان و نوجوانانْ مسئولیتی خطیر دارند و باید در راه شناخت و رعایت این وظیفه سعی و تلاش کنند.

برخی از مهم‏ترین وظایف اولیا و مربیان بدین شرح است: شناخت کودکان و درک و تحلیل رفتار آنان؛ ایجاد ارتباطی گرم و جاذبه‏هایی صحیح در رفتار و واکنش‏های خود در مقابل کودکان؛ توجه به این مطلب که در برخوردها و ارتباط خود با کودکان، نهایت صبر و بردباری و تحمل و خویشتن‏داری را کنند؛ زیرا با این عمل، میزان نفوذ و تأثیر در کودکان و نوجوانان بیش‏تر می‏شود و ارتباط با آن‏ها قوی و محکم‏تر می‏گردد.

خانواده و اصول تربیتی

خانواده، پایگاه اصلی تربیت و رشد کودک و نوجوان است و شالوده شخصیتی آن‏ها در آن‏جا شکل می‏گیرد و به تکامل می‏رسد. در هر جامعه‏ای، خانواده به عنوان زیربنای مستحکم ساخت اجتماعی و عامل اصلی حفظ و حراست از ارزش‏های اخلاقی و اجتماعی است. از این رو، یکی از اهداف انجمن اولیا و مربیان، آموزشِ خانواده‏ها به منظور آشنا ساختن آنان با اصول تربیتی و نیز ایجاد زمینه‏های لازم برای مشاوره خانواده است که پیش زمینه‏ای در راه رشد خانواده‏ها و هم‏سویی آنان با نظام تربیتی است. اگر خانواده‏ها پیش از ورود کودکان به مدرسه، زمینه‏های لازم را برای آشنایی آنان با محیط مدرسه فراهم سازند، مشکلات بسیاری از دوش مربیان و معلمان مدرسه برداشته شده و زیربنای محکم و قابل اعتمادی برای کودکان ایجاد می‏گردد.

هماهنگیِ رفتار و گفتار

تحقیقات نشان می‏دهد که هر اندازه والدین و مربیان در روابط با کودکان و نوجوانان صداقت وهماهنگی در رفتارو گفتار خویش داشته باشند، در شخصیت آن‏ها تأثیرات قابل ملاحظه‏ای بر جای خواهد گذاشت. از این رو، اولیا و مربیان شایسته است دقت کافی داشته باشند که اگر کودکان و نوجوانان را به کار خوبی راهنمایی می‏کنند. خودشان بر انجام آن عمل کوشا باشند. نیز اگر آن‏ها را از انجام کاری نهی می‏کنند، خودشان الگو و نمونه بارزی در پرهیز از آن عمل زشت باشند. در این صورت است که اولیا و مربیانْ نه تنها با گفتار، بلکه با عمل کودکان و نوجوانان را تربیت می‏کنند.

آگاهی‏های لازم

به طور کلی می‏توان گفت که والدین و مربیان تنها با ایمان، تهذیب نفس، آشنایی با شخصیت کودکان و نوجوانان و نیز شناخت اصول و مبانی تعلیم و تربیت اسلامی، می‏توانند فعالیت‏های کودکان و نوجوانان را در زمینه‏های عاطفی، اخلاقی و آموزشی و نیزروابط صحیح با هم‏سالان و دیگر افراد جامعه رهبری و هدایت کنند.

تنها در این صورت است که آن‏ها برای تحقق بخشیدن به آرمان‏های متعالی تعلیم و تربیت اسلامی در راه سازندگی شخصیت فرزندان اجتماع، گامی به پیش می‏نهند.

هفته پیوند اولیا و مربیان

خانواده، مهم‏ترین نقش را در پرورش و رشد فکری و روانی کودک و نوجوان ایفا می‏کند، ولی تا هنگامی که اهمیت ارتباط میان خانواده و مدرسه برای اولیا روشن نشود، نمی‏توان آن‏ها را در مسائل آموزشی و پرورشی دانش‏آموز مشارکت داد.

هفته پیوند اولیا و مربیان، فرصت مناسبی برای نشان دادن ضرورت این ارتباط است. در این هفته که معمولاً پدران و مادران به مدارس دعوت می‏شوند، درباره مسائل تربیتی و تحصیلی بحث و تبادل نظر می‏گرددو نمایندگان اولیای دانش‏آموزان، برای یک سال انتخاب می‏شوند. هم‏چنین مقدمات برگزاری کلاس‏های آموزشی برای خانواده‏ها فراهم می‏آید و از اولیایی که همکاری خوبی با مدارس داشته و در راه بالا بردن سطح علمی و تربیتی فرزندان‏شان کوشیده‏اند، تقدیر می‏شود.

اهمیت ارتباط میان والدین با مربیان

دکتر لی سالک، یکی از استادان روان‏شناسی کودک در دانشگاه کوُرنِل آمریکا، درباره اهمیت ارتباط میان والدین و مربیان مدرسه چنین می‏نویسد: «وقتی کودک می‏بیند که شما مدرسه و فعالیت‏های مربوط به آن را آن‏قدر مهم می‏دانید که در آن شرکت می‏کنید، در نهان خود احساس رضایت می‏کند. شرکت در جلسات خانه و مدرسه، به فرزند شما می‏فهماند که اطلاعاتْ بی‏واسطه و آزادانه بین شما و آموزگار او رد و بدل می‏شود. اگر شما به مدرسه اهمیت بدهید، کودک نیز برای مدرسه و آموزگارش احترام بیش‏تری قایل می‏شود. متوجه شده‏ام کودکانی که والدین‏شان در فعالیت‏های مربوط به مدرسه شرکت می‏کنند، نوعی روحیه اجتماعی پیدا می‏کنند و نسبت به جامعه ومسائل مربوط به آن احساس مسئولیت بیش‏تری دارند».

تشویق

تشویق، یکی از روش‏های بسیار مؤثر در تربیت دانش‏آموزان و نیز پیشرفت علمی آنان است که می‏تواند از طرف اولیا و مربیان صورت پذیرد. اصولاً تشویق در روح و نهاد دانش‏آموز اثر فوق العاده‏ای دارد و او را به انجام کارهای نیک ترغیب می‏کند. هرانسانی خودش را دوست دارد و می‏خواهد دیگران به شخصیت او احترام گذارند و از او قدرشناسی کنند، حال اگر دانش‏آموزی به دلیل موفقیت‏های تحصیلی و یا انجام کارهای نیک مورد تحسین و تشویق توسط اولیا و مربیان قرار گیرد، به آن کار متمایل می‏گردد و بالعکس، اگر مورد ناسپاسی و بی‏توجهی قرار گیرد، از آن امور دل‏سرد و دلزده می‏شود. امیرمؤمنان علی علیه‏السلام در نامه معروف خود به مالک اشتر می‏نویسد: «هرگز نیکوکار و بدکردار پیش تو یک‏سان نباشند؛ زیرا چنین روشی، نیکوکار را از کار نیک بی‏رغبت ساخته و بدکردار را به کار بد سوق می‏دهد».

محیط خانواده

از آن‏جا که خانواده، اساسی‏ترین واحد اجتماع و نیز مؤثرترین عامل تربیت است، هماهنگی و تلاش والدین در خانه، بر تلاش و کوشش مربیان در مدرسه مقدّم است. احترام پدر و مادر نسبت به یکدیگر و نیز نسبت به فرزندان، باعث می‏شود که محیط خانواده، محیطی کاملاً صمیمی و مهربان شود که این خود در تربیت اخلاقی فرزندان و نیز تحصیلات آن‏ها بسیار مؤثر است. والدین باید شنوندگان خوبی برای فرزندان‏شان باشند تا آن‏ها بتوانند به راحتی نظرات، ابتکارات و نیز مشکلات خود را با آن‏ها در میان بگذارند و سپس مربیان نیز زمینه را برای باروری استعدادها و ابراز احساسات و عواطف آنان فراهم سازند.